Szkoła Sztuki Użytkowej w Kamenickém Šenovie obchodzi w tym roku 170-lecie swojego powstania. Jak tej najstarszej działającej szkole szklarskiej na świecie, której wpływ już dawno wykroczył poza granice regionu, udaje się nadążać za tempem w coraz szybciej zmieniającym się świecie?

Siedemnaście dekad to długi okres – jednak jeśli przyjrzymy się korzeniom SUPŠS, sięgniemy jeszcze głębiej w historię. Instytucja ta wywodzi się bowiem z niedzielnej szkoły rysunku z 1839 roku. Znajduje to odzwierciedlenie również w ofercie studiów: można zapisać się na malarstwo użytkowe lub na kierunek obróbki artystycznej szkła i obiektów świetlnych.

Wśród innych szkół artystycznych w Kamenickém Šenově wyróżnia się ta właśnie dzięki połączeniu teorii z praktyką oraz wykorzystaniu nowoczesnych technologii w nauczaniu. „Nasza szkoła opiera się na dziedzictwie regionu, który od pokoleń związany jest z hutnictwem szkła i produkcją opraw oświetleniowych. Jednocześnie nie jesteśmy tylko strażnikami tradycji – aktywnie rozwijamy tę dziedzinę, reagujemy na współczesne wyzwania i przygotowujemy uczniów do realnego zatrudnienia w branżach kreatywnych, a także w szerszym świecie zawodowym” – mówi dyrektor szkoły Jakub Jelínek.

Wie on co nieco o możliwościach zatrudnienia po ukończeniu SUPŠS. Sam bowiem opuścił jej mury – z maturą w kieszeni – w 1997 roku. Po prawie dwóch dekadach powrócił, tym razem już w nieco innej roli.

Sztuka szklarska 2.0: bez cyfryzacji nie da się

„W ostatnich latach przeszliśmy transformację ze szkoły rzemieślniczej w nowoczesne centrum edukacyjne. Uczymy naszych studentów tworzenia komputerowych modeli 3D, rozumienia instalacji elektrotechnicznych czy spawania metali. Prowadzimy ich do zrozumienia istoty materiału, umiejętności zaprojektowania dzieła, jego wykonania, a następnie przygotowania do niego np. dokumentacji technicznej” – wyjaśnia Jakub Jelínek.

Już od początku studiów studenci wkraczają w wir prawdziwych zleceń. Warsztaty szkolne funkcjonują bowiem jak profesjonalne pracownie, w których powstają przedmioty designerskie, oprawy oświetleniowe czy trofea dla klientów zewnętrznych. W ten sposób powstały na przykład nagrody dla zwycięzców Mistrzostw Czech w przewodnictwie psów lub dla Agencji Rozwoju Regionalnego i jej programu Techstarter.

„Bez powiązania z praktyką zaczęlibyśmy stagnować” – wyjaśnia Jakub Jelínek. Długoterminowe partnerstwo z markami takimi jak Preciosa czy Crystalex uzupełnia synergię ze Szkołą Sztuk Pięknych w Libercu. „Przyszli fotografowie dbają o wizualną prezentację produktów, które powstają pod rękami naszych uczniów podczas praktyk w Preciosa Lighting. Dzięki temu uczniowie widzą cały proces – od pierwszego projektu w pracowni, przez produkcję, aż po końcową fazę marketingową” – dodaje.

W przeszłości szkoła dwukrotnie była zagrożona likwidacją. W latach pięćdziesiątych przetrwała kilkuletnie zamknięcie spowodowane spadkiem koniunktury w przemyśle szklarskim. Na początku nowego tysiąclecia oparła się próbom połączenia z szkołą w Nowym Borze. Wówczas uzyskała znaczące wsparcie nie tylko ze strony regionu, ale także międzynarodowej społeczności branżowej.

Impuls do zmian dała również ARR

W ostatnich latach rozwój szkoły wspiera również partnerstwo z Agencją Rozwoju Regionalnego. Kierownictwo nawiązało je osiem lat temu, poszukując sposobu na modernizację zaplecza, zapewnienie pełnego obłożenia kierunków studiów oraz lepszą integrację z regionem i praktyką zawodową.

„Współpraca z ARR zapewnia nam cenne know-how i większą pewność podczas realizacji projektów. Pomogła nam również nawiązać kontakt z innymi ekspertami” – mówi Jakub Jelínek. Partnerstwo stopniowo rozszerzyło się również na wykłady dotyczące sztucznej inteligencji i jej wykorzystania w praktyce pedagogicznej. Pierwsze spotkanie z cyklu „AI do szkół”

odbyło się właśnie w Kamenickém Šenovie, a kolejne na Politechnice w Libercu. W debacie ówczesny dyrektor szkoły Pavel Kopřiva mówił m.in. o rosnącym znaczeniu roli nauczycieli w erze generowanych treści.

Szkoła jest również nierozerwalnie związana z projektem Křišťálové údolí, który zrzesza i promuje firmy i instytucje szklarskie w regionie. Szkoła bierze udział we wspólnych wydarzeniach, a jako przedstawiciel szkolnictwa szklarskiego jest również członkiem rady doradczej. Według Jelínka wszystko to stwarza wiele okazji do zaprezentowania się – festiwal Crystal Valley Week prezentuje prace uczniów, a Kamenický Šenov będzie miał swoje miejsce również na powiązanej imprezie PechaKucha Night Liberec.

Jeszcze przed tym wydarzeniem szkoła otworzy się dla publiczności w ramach lokalnego Lustrfestu – festiwalu szkła i opraw oświetleniowych pod gołym niebem, którego idea zrodziła się właśnie na jej terenie. Podczas imprezy goście będą mogli zwiedzić sale lekcyjne, warsztaty i szkolną galerię, a także spróbować swoich sił w obróbce szkła.

Tegoroczny Lustrfest, który odbędzie się w Kamenickém Šenovie w piątek i sobotę, 12 i 13 czerwca, będzie miał również charakter rocznicowy. „Spotkaniem absolwentów, studentów, nauczycieli i publiczności bezpośrednio w mieście chcemy zwieńczyć obchody 170-lecia założenia szkoły. Na jeden weekend do miasta powrócą zarówno osoby, które ukończyły szkołę, jak i te, które dopiero odkrywają sztukę szklarską” – podsumowuje Jakub Jelínek.

Zapraszamy również Państwa na Lustrfest 2026!