Tajemniczy świat naturalnego szkła
Program
Szkło jest jednym z najczęściej stosowanych materiałów przez człowieka. Wykorzystuje się je do produkcji przedmiotów codziennego użytku, w różnych gałęziach przemysłu, a także jako materiał budowlany. Chociaż produkcja szkła jest dość prosta, w warunkach ziemskich naturalne szkło powstaje stosunkowo rzadko. Jego powstanie jest uzależnione od gwałtownego ochłodzenia stopu bogatego w krzemionkę, który powstaje na przykład podczas erupcji wulkanicznych lub po uderzeniu dużych meteorytów. Może nam się więc wydawać, że erupcje wulkaniczne wytwarzają duże ilości naturalnego szkła. W rzeczywistości jest to rzadki przypadek, gdy znajdujemy lawę, która zestaliła się tak szybko, że zachowała się w postaci szkła. Jedną z głównych przyczyn jest zawartość wody i substancji lotnych, które znacznie zmniejszają lepkość gorącej masy stopionej, ułatwiając krystalizację minerałów i skał, podczas gdy naturalne szkło jest amorficzne, czyli nie ma sieci krystalicznej. Jednak nawet po powstaniu nie ma pewności, że szkło naturalne zachowa się, ponieważ jest narażone na różne procesy geologiczne, które mogą prowadzić do jego zniszczenia. Ponadto wszystkie szkła naturalne są termodynamicznie niestabilne w warunkach panujących na powierzchni Ziemi i mają tendencję do chemicznego wietrzenia lub poddawania się devitryfikacji, co prowadzi do ich powolnego niszczenia. Mimo to do dziś zachowała się stosunkowo szeroka rodzina naturalnych szkieł, a ich występowanie w przyrodzie, w tym w otaczającym nas kosmosie, jest znacznie większe niż pierwotnie zakładano.
Wystawa „Tajemniczy świat szkła naturalnego” prezentuje jedną z najbardziej kompleksowych prywatnych kolekcji szkła naturalnego, która obejmuje zarówno pospolite rodzaje, takie jak szkło wulkaniczne i tektyty ze wszystkich zakątków naszej planety, jak i znacznie rzadsze, takie jak szkło impaktowe i diaplektyczne czy fulguryty. Wypożyczone eksponaty pochodzą z kolekcji Václava Bozděcha z Liberca.
Kurator: Mgr. Jan Bubal
